skip to Main Content
۰۲۱-۴۴۲۶۹۶۵۶

کاهش آسیب

جمعیت خیریه تولد دوباره کاهش آسیب اعتیاد

کاهش آسیب یکی از اصولی‌ترین راهکارهای بهداشت عمومی است که به منظور جایگزینی در رفتارهای پرخطر افراد جامعه انتخاب شده و به سیاست‌ها و برنامه‌هایی اطلاق می‌شــود که هدف اولیه آنها کاهش عواقب و عوارض بهداشتی ناگوار ناشی از مصرف است. اجرای برنامه‌های کاهش آسیب عوارض سوء مصرف مواد از قبیل بیماری‌های عفونی و خونی (هپاتیت و ایدز) را بدون نیاز به کاهش یا توقف مصرف مواد کاهش می‌دهد. کاهش آسیب در واقع پذیرش سوء مصرف مواد به عنوان یک واقعیت اجتماعی از سوی عموم است. یعنی هرانسانی می‌تواند به هرگونه‌ای که می‌خواهد زندگی کند و انتخاب زندگی با سوء مصرف یا قطع مصرف با خود اوست. دربرنامه‌های کاهش آسیب تلاش می‌شود که فرد در راستای مصرف مواد و روابط جنسی به «خود و جامعه» آسیب نرساند.

با توجه به اهمیت برنامه‌های کاهش آسیب در جامعه، جمعیت تولد دوباره برای گروه هدف در نزدیکی پاتوق‌های مصرف چنین برنامه‌هایی را به مرحله اجرا گذاشته است. این جمعیت با راه‌اندازی مراکز گذری روزانه(دی‌آی‌سی)، سرپناه شبانه (شلتر)، گشت‌های سیار (موبایل سنترها) و تیم امدادرســان سیار (outreach) سعی در ارایه خدمات بهداشتی به بیماران دارد. این جمعیت عمده فعالیت خود را بر کنترل انتقال ویروس HIV از راه تزریق پر خطر (مشترک) و تماس جنسی غیر ایمن متمرکز کرده است.

اهداف برنامه‌های کاهش آسیب

  • کاهش خطرانتقال بیماری‌ها از راه خون
  • آگاه‌سازی فرد معتاد یا دارای رفتارهای پرخطرجنسی از خطرات عملکردش و ارایه ابزارهای مناسب برای کاهش عوارض این خطرات
  • کنترل کامل رفتارهای پرخطر از طریق آموزش (روش‌های تزریق سالم و رفتار سالم جنسی)
  • پیشنهاد به درمان‌های جایگــزین
  • کاهش احتمال مصرف بیش ازحد (overdose)
  • هدایت مصرف‌کنندگان از بازار غیر قانونی به مواد قانونی مانند متادون
  • هدایت مصرف‌کنندگان از مواد قابل تزریق به مواد غیر تزریقی [تدخینی ،دودی،خوراکی] (MMT) بادستیابی به این اهداف، فرد مصرف کننده، خانواده او و هم‌چنین جامعه از این برنامه‌ها نفع می‌برند. در واقع کاهش آسیب پلی است بین خرابه‌های مصرف و چرخه درمان.

مراکز گذری (DIC)

DIC مخفف Drop In Center و به مرکز گذری کاهش آسیب ترجمه شده است. این مراکز برای کنترل آسیب‌های اعتیاد به وجود آمده و معتادان پرخطر و در معرض ابتلا به بیماری‌های عفونی نظیر ایــدز، و هپاتیت با مراجعه به این مراکز از امکانات رایگان برنامه سوزن و سرنگ(NSP) [وسایل تزریق ایمن و کم‌آسیب]و برنامه‌های آمـــوزشی رایگان این مراکز استفاده می‌کنند.

وظایف یک مرکز گذری

۱-توزیع سرنگ، سرسوزن، پد الکلی، کاندوم و بروشورهای اطلاع‌رسانی

۲-پانسمان زخم و جراحات سطحی مراجعان

۳- پذیرایی از مراجعه‌کنندگان با ارایه یک وعده غذای گرم و چای

۴- فراهم کردن شرایط استحمام برای مراجعه کنندگان

۵- تهیه پوشاک

۶- برگزاری جلسات آموزشی برای گروه مراجعه‌کننده

۷-مشاوره در مورد بیماری‌های خاص نظیر ایدز و هپاتیت

۸-مشاوره اعتیاد و آموزش رفتارهای سالم

۹-ارجاع به مراکز بهداشتی و کلینیک‌های مثلثی برای انجام آزمایش بیماری‌های رفتاری

۱۰-ارجاع به مراکز درمانی MMT

۱۱-ارجاع بیماران به مراکز اقامتی

۱۲-جمع‌آوری سرنگ‌های آلوده ،توزیع بسته‌های بهداشتی، اطلاع‌رسانی و مشاوره توسط امدادگران تیم سیار

ساعت کاری مرکز گذری از ۸ صبح تا ۱۴ است و همه خدمات به صورت رایگان ارایه می‌شود.

مراکز سرپناه شبانه (shelter)

مکانی است که به منظور کاهش آسیب و برای اسکان موقت و شبانه افراد وابسته به مواد با رفتارهای پرخطر و بی‌خانمان و ارایه خدمات کاهش آسیب راه‌اندازی می‌شود.

وظایف مرکز سرپناه شبانه

۱- اطلاع‌رسانی و مشاوره با افرادی که دارای رفتار پرخطر هستند(در مورد ایدز، هپاتیت، تزریق سالم و رفتارسالم جنسی)

۲- آموزش پیشگیری از رفتارهای پرخطر جنسی و توزیع کاندوم

۳- ارجاع به مراکز بهداشتی درمانی و بیمارستان‌ها(درصورت لزوم)

۴- ارجاع به واحدهای درمان نگهدارنده با متادون

۵- ارجاع به مرکز درمان اعتیاد برای درمان داوطلبان(مراکز اقامتی میان‌مدت)

۶- توزیع یک وعده غذا، چای، استحمام و لباس مناسب فصل

۷-فراهم نمودن محل اسکان شبانه

۸- ارایه یک وعده غذای گرم

۹- در اختیار گذاشتن پوشاک مناسب

۱۰- ارایه خدمات مددکاری اجتماعی

ساعت کاری این مرکز از ۱۸ تا ۶ صبح روز بعد است.

تیم امدادرســان سیار(outreach)

تیمی است حداقل دو نفره که به معتادانی که به مراکز مراجعه نمی‌کنند(دوراز دسترس) خدمات کاهش آسیب ارایه می‌کند. برنامه یاری‌رسانان یکی از روش‌های مهم و اثر بخش برای کمک به پیشگیری از ابتلا به اچ‌آی‌وی است که در این روش گروه همسان با تنظیم ملاقات با گروه هدف(مثلا معتادان تزریقی) در نوبت‌های منظم در پاتوق‌های آن‌ها حضور یافته و به آموزش و ارایه خدمات(NSP) توزیع سرنگ و سر سوزن استریل مبادرت می‌کنند. تیم‌های امدادرسان سیار معمولا به صورت تیم‌های دو تا سه نفره در تمامی روزهای هفته به جز ایام تعطیل نسبت به شناسایی محل‌های پرخطر(مکان استقرار معتادان تزریقی) اقدام کرده و به آن‌ها خدمات‌رسانی می‌کنند.

وظایف تیم امدادرسان سیار

۱٫ توزیع سرنگ(درسایزهای مختلف) مورد نیاز معتادان به تعداد مصرفشان، سرسوزن، پد الکلی، آب مقطر و فیـلتر و سایر وسایل تزریق

۲٫ توزیع کاندوم وبروشورهای اطلاع‌رسانی در میان افراد با رفتاری‌های پرخطر جنسی یا در معرض خطر

۳٫ پانسمان زخم‌ها و جراحت‌های سطحی افرادی که در پاتوق‌ها حضور دارند

۴٫ جمع‌آوری سرنگ‌های آلوده و نگهداری آنها در ظروف ایمنی (سیفتی باکس)

در صورت عدم حضور گروه هدف در محل پاتوق تیم گشت تعداد تقریبی سرنگ مصرفی ایشان را در محل قرار داده تا در صورت مراجعه استفاده کنند.

اعضای تیم امدادرسان سیار ضمن ایجاد ارتباط با گروه هدف، آدرس مراکز کاهش آسیب و نوع خدماتی که می‌توانند از این نوع مراکز به صورت رایگان بگیرند را برایشان بازگو می‌کنند.

مراکز سیار کاهش آسیب (Mobile Center):

یکی دیگر از روش‌هایی است که در سراسر دنیا برای کاهش آسیب در میان مصرف‌کنندگان مواد – به ویژه آن دسته از مصرف‌کنندگانی که تمایلی به مراجعه به مراکز گذری و پناهگاه‌ها ندارند – به کار گرفته می‌شود.

مراکز سیار به طور معمول مواردی از قبیل ارایه سوزن و سرنگ و سایر ابزارهای مورد نیاز تزریق را در اختیار مصرف‌کنندگان قرار می‌دهند، سوزن و سرنگ‌های آلوده را جمع‌آوری می‌کنند، اطلاعات و آموزش‌های مربوط به کاهش آسیب را به مصرف‌کنندگان منتقل می‌کنند و مداخلات مختصری نیز انجام‌ می‌دهند. گروه هدف این مراکز را گروه‌های به حاشیه رانده شده تشکیل می‌دهند. مصرف‌کنندگان بی‌خانمان به ویژه زنان مصرف‌کننده، مصرف‌کنندگان دارای سابقه کیفری، مهاجران و پناهندگان،‌ از جمله گروه‌هایی هستند که از سوی جامعه با انگ و تبعیض مواجه هستند و همین امر مانع از بهره‌گیری مناسب آنها از خدمات درمان و کاهش آسیب موجود در جامعه می‌شود. استفاده از مراکز سیار دسترسی به این دسته از افراد و آموزش و خدمات‌رسانی به آنها را امکان‌پذیر می‌سازد.

Back To Top